Yazar Jane Austen’ın en ünlü eseri, Gurur ve Önyargı, ikonik bir cümleyle başlar: “Bu, evrensel olarak kabul edilen bir gerçektir …” Bu ifadenin unutulmaz doğası uygundur; genç yazarın çalışmaları – diğer yazılara ek olarak tamamlanmış altı roman – 1817’deki erken ölümünden bu yana geçen 200 yıl boyunca geçerliliğini ve popülaritesini korudu. Başka bir çağda yazılan karakterlerin tecrübe ve sıkıntıları, 1995 yapımı Clueless (Austen’in hikayesi Emma’ya dayanan) gibi modern klasiklere bile ilham verdi. “Evrensel olarak kabul edilebilecek” şey, Austen’in eserlerinin Regency dönemini – 1811-1820 arası çılgın Kral III. George’un Naipliği dönemi – tanımlamasıdır. Shakespeare adı Elizabeth dönemi İngiltere’sinin siyasetini ve toplumunu çağrıştırırken Jane Austen adı, George dönemi Britanyası’nın sosyal ortamını, davranışlarını ve zevklerini kapsar.

Jane Austen’in en yakın arkadaşı kız kardeşi Cassandra Austen’dı

Kız kardeşler iki yıl arayla doğmuştu ve Austen ailesinin diğer altı çocuğu erkekti. Cassandra ve Jane hiç evlenmedi, ancak her ikisinin de sırasıyla bir kez nişanlandığı düşünülüyor. Hayatları boyunca birbirlerine yakın oldular. Yatılı okulda eğitim gördüler, ikisi de sanata düşkündü. Austen yazarken Cassandra resim yaptı – Jane Austen’ın suluboya eskizi, yazarın yaşamı boyunca doğrulanabilir tek portresiydi. Kız kardeşler Jane’in hayatının büyük bir bölümünde birlikte yaşadılar ve yazarın ölümünün ardından kız kardeşi Persuasion ve Northanger Abbey’nin yayınlanmasını sağladı. Austen’ın en ünlü eseri Gurur ve Önyargı’nın çalışma başlığı aslında İlk İzlenimler’di. Austen’ın, Elizabeth Bennet, kız kardeşleri ve Bay Darcy’nin hikayesini anlatan bu en ünlü eseri genç yazar tarafından 1796 – 1797 yıllarında yazıldı. Austen tarafından kız kardeşine yazılan bir mektupta çalışma tasladığına İlk İzlenimler olarak atıfta bulunulmuştur. Kitabın karakterlerinin çokça yanlış değerlendirmesine bakıldığında mantıklı bir başlık. Ancak taslak hemen yayınlanmadı ve yıllar içinde Austen için yetersizleşti. 1811’de, Austen taslağını 110 Pound karşılığında bir yayıncıya satmadan önce oldukça yoğun bir şekilde düzenlediği düşünülüyor. Gurur ve Önyargı’nın nihai isminin Fanny Burney adlı başka bir yazarın 1782’de yazdığı Cecilia romanının bir bölüm başlığından esinlenildiği tahmin ediliyor.

Jane Austen daima aşk için evlenmeyi tavsiye etti ve görünüşe göre kendi tavsiyesine uydu

Austen’in kız kardeşine yazdığı mektuplarda Tom Lefroy adında bir İrlandalı ile bir gençlik aşkının izleri görülür. Ancak hiç birlikte olmazlar. Samuel Blackall adında bir adamla başka bir potansiyel flört gerçekleşmiş olabilir. Austen’ın 27 yaşındayken Harris Bigg-Wither adlı bir adamdan bir teklif aldığı biliniyor. Yaşına ve durumuna uygun gördüğü bu teklifi kabul eden Austen, ertesi sabah “mutsuz” olduğu gerekçesiyle vazgeçti. Akademisyen Fiona Stafford’a göre Austen, yeğenine “Sevgisiz evlenmek yerine her şey tercih edilmeli ya da katlanılmalı” dedi. Austen’ın romanları ona çok az para kazandırdı ve öldüğünde sadece küçük bir mülkü vardı. Austen, yazar olarak arkasında nispeten az eser bıraktı. Bazı eserlerini komisyonla sattı ve satılan kitap başına bir para aldı. Diğerlerinin telif hakkını doğrudan yayıncılara sattı ve ihtiyacı olan bir anlık küçük meblağlar için gelecekteki gelirini kaybetti. Pride and Prejudice’in telif hakkını sadece 110 sterline satan Austen kitabın bunca satacağını belki de bilemezdi. Böyle bir gelir genç bir kadın için takdire şayandı, ancak orta halli, eğitimli sınıfındaki bir kadın için bağımsız olarak yaşamak için yeterli değildi. Austen öldüğünde mütevazı evi 800 poundun altında bir değere sahipti.

Facts About Jane Austen
 Wikimedia Commons [

Austen’ın yaygın popülaritesi ölümünden yıllar sonra büyüdü ve o zamandan beri azalmadı

Kitapları iyi satmasına rağmen, Jane Austen’in ünü büyük ölçüde ölümünden sonra gerçekleşti. Geride kalan ailesi hayatlarına devam ederken onun notlarının, mektuplarının ve el yazmalarının çoğu bilerek ya da düşünmeden imha edildi. Şans eseri, ailesi Austen’ın anılarını korudu ve gelecek nesiller için aktardı. Austen’in yeğeni James Austen-Leigh, 1869’da Jane Austen’ın Anıları başlıklı ilk biyografiyi yazdı. Yazarların hayatının bu pembe tasviri, Austen’ı George dönemine ait kültürün bir vakanüvisi olarak İngiliz edebiyat tarihine sımsıkı bir şekilde yerleştirdi. Yazar Charlotte Brontë, Austen’ın yazdıklarından hoşlanmadı; Charles Darwin ise Austen romanlarını severdi. 1848’de yazan yazar Charlotte Brontë, selefini duygu eksikliğiyle suçladı. Austen’ın çalışmasını “ortak bir yüzün doğru bir dagerreyotipli portresi” olarak tanımladı. Jane Eyre gibi daha karanlık bir karakterin yaratıcısı Brontë’nin, Austen’ın yazdıklarını oldukça sıradan bulması şaşırtıcı sayılmaz. Ancak Austen’ın çalışmalarının şaşırtıcı derecede büyük bir hayranı vardı: Charles Darwin. İronik bir şekilde Austen, 2013 yılında 10 sterlinlik banknot üzerinde Darwin’in yerini aldı.

Sense and Sensibility Jane Austen Author Facts Life
Wikimedia Commons 

Austen, İngiltere’nin güneyindeki bir tatil kasabası olan Bath’ta çok zaman geçirdi ve yazdıklarında sık sık buradan bahsetti

1800 – 1805 yılları arasında Jane Austen ve ailesi (kendi evleri değildi) tatil kasabası Bath’da yaşıyordu. Kentte bulunan Roma hamamlarından adını alan ilçenin mermer cephesi, sağlığı için su almaya gelen sosyetenin en üst tabakasına ev sahipliği yapıyordu. Bu süre zarfında Austen sık sık seyahat etti ve çok az yazdı. Taslağı 2011 yılında Oxford’daki Bodleian Kütüphanesi tarafından bir milyon poundun üzerinde bir fiyata satın alınan The Watsons adlı bir romanı (tamamlanmamış) burada yazmaya başladı. Austen, yeğenlerini severdi ve yeğenlerinin sevgili teyzesiydi. Yeğenleri Austen’ın yazdıklarını etkiledi. Yukarıda bahsedildiği gibi; Austen’in yeğeni – Victoria döneminde kadınların durumunun oldukça sulandırılmış bir versiyon olsa da – onun ilk biyografisini yazdı. Sekiz kardeşten biri olan Jane Austen’ın çok yeğeni vardı. Bu eğenler, daha sonraki Austen romanlarının kadınlarına ilham vermiş gibi görünüyor. Austen hiçbir zaman anne olmadı ama teyze olmayı seviyordu. 1815’te teyzeler kulübüne yeni katılan bir yeğenine şöyle yazdı: “Artık bir Teyze oldun, önemli bir kişisin ve ne yaparsan yap büyük ilgi uyandırmalısın. Teyzelerin önemini her zaman olabildiğince korudum ve şimdi de aynı şeyi yaptığınızdan eminim. İnan bana sevgili teyzem.” Austen’in bazı yeğenleri fotoğraf çağında yaşadı ve bu görüntüleri aşağıda görebilirsiniz.

Gizemli bir şekilde hastalanan Austen’ın 1817’de, 41 yaşında ölümü hala modern tıbbın ve tarihi spekülasyonların konusu

1816’da, ölümünden yaklaşık bir yıl önce, Austen kendini kötü hissetmeye başladı. Winchester’da yaşadığı hayatının son yılında romatizma olduğunu yazdı. Bununla birlikte, edebiyat akademisyenleri, tarihçiler ve tıp uzmanları, 41 yaşında böyle bir düşüşe neden olan şeyi ölümünden bu yana tartışıp durdular. Bazıları onun ölümünü kansere, bazıları Addison hastalığına ve bir endokrin bozukluğuna bağladılar. Muhtemelen gerçek nedeni kesin olarak asla bilemeyeceğiz. Austen’ın mezarı Winchester Katedrali’nde bulunuyor. Onun kitapları sayısız dilde yayınlandı ve birçok ekran uyarlaması yapıldı. Bugün, ölümünden 200 yıldan fazla bir süre sonra, Jane Austen, hayatta hiç olmadığı kadar değerli bir eve sahip. Onun sözleri büyüledi, aydınlattı ve nesilden nesle George döneminin İngiltere’sini tanıttı. Başrollerini Tom Hanks ve Meg Ryan’ın paylaştığı 1998 tarihli klasik rom-com You Have Got Mail‘de Ryan gizli mektup arkadaşına Austen’a olan aşkıyla ilgili bir e-posta gönderir: “İtiraf: Gurur ve Önyargı’yı iki yüz kez okudum. Dilde kayboluyorum, şu kelimelerde:Thither, fischance, felicity. Elizabeth ve Bay Darcy’nin gerçekten bir araya gelip gelmeyecekleri konusunda hep acı çekiyorum. Oku onu! Bayılacağını biliyorum.” Austen’ın sözlerinin ve hikayelerinin büyüsü budur.

Embed from Getty Images

Jane Austen Facts Novels
Wikimedia Commons
Elizabeth ve Bay Darcy. Hugh Thomson tarafından 1894 tarihinde yapılan çizim.

mymodernmet.com