Pera Film, Parajanov, Sarkis ile sergisi kapsamında İsyankar İmgeler: Sergey Parajanov film programını sunuyor. Program kapsamında gösterilen filmler arasında 20. yüzyılın en büyük başyapıtlarından biri olarak anılan Narın Rengi, eski bir Sovyet Gürcü halk masalı olan Suram Kalesi Efsanesi ve Parajanov’un Andrey Tarkovski’ye ithaf ettiği Âşık Garip bulunuyor. Programda Parajanov filmlerinin yanı sıra ondan ilham alan sanatçıların tanıklıklarına yer veren belgeseller de yer alıyor. İsyankar İmgeler: Sergey Parajanov film programı, 09 Ocak – 17 Mart tarihleri arasında Pera Müzesi’nde ücretsiz izlenebilir.

Pera Film, yeni yıl programını, müzede devam etmekte olan Parajanov, Sarkis ile sergisi kapsamında düzenlenen İsyankar İmgeler: Sergey Parajanov film programı ile açıyor. Tarkovski, Godard, Fellini, Antonioni gibi sinema tarihinin önemli yönetmenleri tarafından “dahi”, “üstat”, “sihirbaz” olarak anılan Sergey Parajanov’un kült filmlerini bir araya getiren program kapsamında, imzasını attığı ilk yapımlardan, şiirsel sinemanın usta yönetmenlerinden biri olarak anılmasını sağlayan yapımlara kadar geniş bir seçki, üç ay boyunca izleyiciyle buluşuyor. 09 Ocak – 17 Mart tarihleri arasında görülebilecek filmler arasında Andrieshİlk Delikanlı, Ukrayna Rapsodisi, Taşta Bir Çiçek, Unutulmuş Ataların Gölgeleri, Hakob Hovnatanyan, Suram Kalesi Efsanesi, Pirosmani Teması Üzerine Arabesk Çeşitlemeler ve Âşık Garip yer alıyor. Program kapsamında ayrıca, Artavazd Peleshian’ın Mevsimler, Ron Holloway’in Parajanov: Bir Ağıt belgeseli ile Patrick Cazals imzalı Sergey Parajanov: İsyankar yer alıyor.

Sıra dışı yönetmenin hayal dünyasından imgeler perdeye yansıyor!

İsyankar İmgeler: Sergey Parajanov film programı, yönetmenin günümüze ulaşan ilk filmi Andriesh’in gösterimi ile başlıyor. Yemelian Bukov’un bir kitabından uyarlanan 1954 tarihli film, Parajanov’un öğrenciyken çektiği ve sonradan kaybolan filmi Bir Moldova Masalı’nın uzun versiyonu olarak geçiyor. Alexander Dovzhenko’nun danışmanlığındahayat bulan İlk Delikanlı, Parajanov’un kariyerinin erken dönemlerine ait başarılı eserlerinden biri olarak öne çıkarken, 1961 yapımı Ukrayna Rapsodisi, Parajanov’un sinematik ve tematik açıdan özgür ifade tarzını yansıtıyor. Taşta Bir Çiçek ile mevcut politik düzen ile topluma sızan bir tarikat arasındaki çatışmayı işleyen Parajanov’unUnutulmuş Ataların Gölgeleri filmi, zengin kostüm ve renk kullanımı sayesinde ona dünya çapında ün kazandıran yapımlar arasında yer alıyor.

Sergey Parajanov’un modern Ermeni resim sanatının usta ressamı Hakob Hovnatanyan’ın hayatından kesitler sunan belgeseli, sanatçının resimlerinden ve 19. yüzyıl Tiflis’inden görüntü ve sesleri bir araya getirerek, şehrin kültürüne renkli bir şekilde hayat veriyor. 20. yüzyılın en büyük başyapıtlarından biri olan Narın Rengi, Ermeni âşık Sayat Nova’nın yaşam öyküsünü anlatırken, ozanın hayatını, yaşadığı önemli olaylardan ziyade şiirlerinden yola çıkarak beyazperdeye yansıtıyor. Parajanov ile Dodo Abashidze’nin birlikte yönetmenliğini yaptığı Suram Kalesi Efsanesi, eski bir Sovyet Gürcü halk masalının yeniden yorumu olarak öne çıkıyor. 1985 tarihli Pirosmani Teması Üzerine Arabesk Çeşitlemeler, Parajanov’un, Gürcü primitif ressam Niko Pirosmani’nin sanatsal mirasına ilişkin kişisel görüşlerini içerirken, Andrey Tarkovski’ye ithaf ettiği son filmi Âşık Garip, Azeri, Türk ve Gürcü ezgileriyle bezeli bir ortaçağ masalını yansıtıyor. Mikhail Lermodov’un bir kısa öyküsünden uyarlanan 1988 yapımı Âşık Garip, yönetmenin önceki filmlerinde de görülen geleneksel sembolizm ve gerçeküstü geçişlerin yer aldığı şiirsel bir dünyaya kapılarını aralıyor.

Program kapsamında ayrıca, yönetmen Artavazd Peleshian’ın görüntü yönetmeni Mikhail Vartanov’la birlikte yaptığı ve medeniyetten uzakta bir tarım toplumunun doğanın güçlerine karşı mücadelesini yansıtan Mevsimler ile Ron Holloway’in yönetmenliğini yaptığı Parajanov’un çalkantılı kariyerine derin bir bakış sunan Parajanov: Bir Ağıt belgeseli gösteriliyor. Program, Parajanov’un yetenek ve yaratıcılığına bir övgü niteliği taşıyan Patrick Cazals imzalı Sergey Parajanov: İsyankar’ın gösterimi ile son buluyor.

Pera Film’in İsyankar İmgeler: Sergey Parajanov film programı, 09 Ocak – 17 Mart tarihleri arasında ücretsiz izlenebilir. 

Pera Film

İsyankar İmgeler: Sergey Parajanov

9 Ocak – 17 Mart

 

9 Ocak Çarşamba  

19:00     Andriesh (59’)

 

11 Ocak Cuma

19:00     Suram Kalesi Efsanesi (83’)

The Legend of Suram Fortress

21:00     Narın Rengi (80’)

The Color of Pomegranates

 

13 Ocak Pazar

15:00     Âşık Garip (74’)

Ashik Kerib

 

18 Ocak Cuma

19:00     Taşta Bir Çiçek (72’)

Flower on the Stone

21:00     Unutulmuş Ataların Gölgeleri (92’)

Shadows of Forgotten Ancestors

 

20 Ocak Pazar

15:00     Sergey Parajanov: İsyankar (52’)

Sergey Parajanov: The Rebel

 

23 Ocak Çarşamba

19:00     Âşık Garip (74’)

Ashik Kerib

 

25 Ocak Cuma

19:00     Sergey Parajanov: İsyankar (52’)

Sergey Parajanov: The Rebel

21:00     İlk Delikanlı (81’)

The First Lad

 

30 Ocak  Çarşamba

19:00     Ukrayna Rapsodisi (88’)

Ukrainian Rhapsody

 

2 Şubat Cumartesi  

15:00     Andriesh (59’)

 

3 Şubat Pazar

15:00     Suram Kalesi Efsanesi (83’)

The Legend of Suram Fortress

 

15 Şubat Cuma

21:00     Narın Rengi (80’)

The Color of Pomegranates

 

23 Şubat Cumartesi

15:00     Hakob Hovnatanyan + Pirosmani Teması Üzerine Arabeskler + Mevsimler (57’)

Hakob Hovnatanyan + Arabesques on the Pirosmani Theme + Seasons of the Year

 

2 Mart Cumartesi

13:00     Parajanov: Bir Ağıt (57’)

Parajanov: A Requiem

15:00     Unutulmuş Ataların Gölgeleri (92’)

Shadows of Forgotten Ancestors

 

3 Mart Pazar

13:00     İlk Delikanlı (81’)

The First Lad

15:00     Ukrayna Rapsodisi (88’)

Ukrainian Rhapsody

 

9 Mart Cumartesi  

13:00     Taşta Bir Çiçek (72’)

Flower on the Stone

 

10 Mart Pazar

13:00     Hakob Hovnatanyan + Pirosmani Teması Üzerine Arabeskler + Mevsimler (57’)

Hakob Hovnatanyan + Arabesques on the Pirosmani Theme + Seasons of the Year

 

17 Mart Pazar  

15:00     Parajanov: Bir Ağıt (57’)

Parajanov: A Requiem

Andriesh

Yönetmenler: Sergey Parajanov, Yakov Bazelyan

Oyuncular: Giuli Chokhonelidze, Konstantin Russu, Nodar Shashigoglu, Ludmila Sokolova

Sovyetler Birliği ,1954, 59′, renkli

Rusça; Türkçe altyazılı

Sergey Parajanov‘un günümüze kalan ilk filmi olan Andriesh, öğrenciyken çektiği ve sonradan kaybolan filmi Bir Moldova Masalı’nın uzun versiyonudur. Yemelian Bukov’un bir kitabından uyarlanan filmin kahramanı Andriesh çobanlık yapan bir çocuktur, kendisine armağan edilen sihirli flütün yardımıyla alt etmesi gereken kötü büyücünün şatosuna doğru bir yolculuğa çıkar.

 

İlk Delikanlı

The First Lad

Yönetmen: Sergey Parajanov

Oyuncular: Tamara Alexeeva, Andrei Andrienko-Zemskov, Varvara Chayka, Grigori Karpov

Sovyetler Birliği / Soviet Union, 1959, 81′, renkli

Rusça; Türkçe altyazılı

Parajanov’un kariyerinin erken dönemlerine ait başarılı eserlerinden olan bu müzikal propaganda filmi, kolektivist Ukrayna’nın uçsuz bucaksız tarlalarında geçen, genç yönetmenin, Alexander Dovzhenko’nun rehberliğinde çektiği bir romantik komedi. Köylü kadınların şarkılar söylediği, erkek çocukların devrimi yücelten flamalarla uygun adım yürüdüğü “Pabieda” (zafer) kolkhoz’u, yani kolektif tarım arazisinde, sosyal realizm yerini neşe ve dansla dolu renkli sahnelere bırakıyor. Filmin bu arka planı üzerinde yoğun, romantik duygular doruktadır, çünkü terzi Sidor Sidorovich, çiftçi Jushka ve asker Danila Petrovich’in üçü de, sarı saçlı Odarka’ya gönlünü kaptırmıştır. Karakterlerin “centilmence” başlayan rekabetinin Jushka ve Danila arasında gelişen husumetle birlikte açıktan bir düşmanlığa dönüşmesi ise sefil haldeki Jushka’nın giderek daha da umutsuz çabalara girişmesine ve köylüler tarafından hakir görülmesine yol açar.

 

Ukrayna Rapsodisi

Ukrainian Rhapsody

Yönetmen: Sergey Parajanov

Oyuncular: Olga Reus-Petrenko, Yevgenia Miroshnichenko, Eduard Koshman, Yuriy Gulyayev

Sovyetler Birliği, 1961, 88′, renkli

Rusça; Türkçe altyazılı

Zamanın ideolojik örtüsüne bürünmüş bir melodram. Ünlü opera sanatçısı Oksana’nın hayatı, anılarıyla gözlerinin önünden geçer: ülkenin kırsal kesiminde, müzikle dolu bir çocukluk, köyü ve sevgilisi Anton ile vedalaşması, konservatuar eğitimi, Paris’te sanat kariyerinin ilk adımları… Savaşın başlamasının ardından Oksana ile Anton arasındaki iletişim kesilir, çünkü Anton, Almanlar tarafından esir alınmıştır. Eserde, savaş ve savaşan taraflar devlet yönetmeliklerine uygun olarak betimlenmiş olsa da, Parajanov’un sinematik ve tematik açıdan özgür ifade tarzı; neredeyse soyut bir hal kazanan stüdyo sahnelerinde, kronolojik bir sıra izlemeyen şaşırtıcı anlatı ile müzik, şarkılar ve kiliselerin tasvirlerinde sıra dışı bir netlikle kendini gösteriyor.

 

Taşta Bir Çiçek

Flower on the Stone

Yönetmen: Sergey Parajanov

Oyuncular: Inna Burduchenko, Lyudmila Cherepanova, Boris Dmokhovsky, Dmitri Franko

Sovyetler Birliği, 1962, 72′, siyah-beyaz

Rusça; Türkçe altyazılı

Donetsk bozkırında papatyaların ve sorguç otlarının bürüdüğü bir yerde yeni bir maden kasabası kurulmaktadır. Genç madencilerin önderi Grigory Griva, Lyuda’ya aşık olmuştur, bu nedenle herkesin içinde onun organizasyon becerileriyle alay etmektedir. Baş başa kaldıklarında ise bir türlü açılamaz, sonra kendine kızar ve yeni muziplikler icat eder. İkinci hikaye ise madencilik kasabasında yaşayan, bir tarikat piskoposunun tesiri altındaki güzel ama kapalı görüşlü bir kız olan Christina’nın dış görünüşünü ele alıyor. Genç Komünistler Birliği Komsomol üyesi Arsen bu kıza aşık olunca tarikattan ayrılmasına yardım eder. Donets Havzası’ndaki bir maden kasabasında çekilen bu film, politik düzen ile topluma sızan bir tarikat arasındaki çatışmayı işliyor.

 

Unutulmuş Ataların Gölgeleri

Shadows of Forgotten Ancestors

Yönetmen: Sergey Parajanov

Oyuncular: Ivan Mykolaichuk, Larisa Kadochnikova, Tatyana Bestayeva, Spartak Bagashvili

Sovyetler Birliği, 1964, 92′, renkli

Rusça; Türkçe altyazılı

1964 yılında Parajanov Unutulmuş Ataların Gölgeleri ile dünyadaki sinemaseverlerin aklını başından aldığında, bu film Karpatyalıların Romeo ve Juliet’i olarak nam salmıştı. Film, Batı Ukrayna’nın dağlık bölgelerinde insan erişiminden uzak ıssız yerlerde izole bir hayat süren Hutsulların arasında geçer. Çetin koşullarda hayat mücadelesi veren bu halkın 18. yüzyıldan beri pek bir değişikliğe uğramamış şatafatlı bir kültürel sistemi vardır. Parajanov’un ilk büyük yapıtı olan bu film, zengin kostüm ve renk kullanımı sayesinde yönetmene dünya çapında ün kazandırmıştır. Unutulmuş Ataların Gölgeleri, Ukraynalı yazar Mykhailo Kotsiubynsky’nin klasik eserinden uyarlanmıştır.

 

Hakob Hovnatanyan

Yönetmen: Sergey Parajanov

Sovyetler Birliği, 1967, 10′, renkli

Fransızca, Ermenice; Türkçe altyazılı

Sergey Parajanov, “Tiflis’in Rafael’i” olarak bilinen ressam Hakob Hovnatanyan’ın (1806 – 1881) portre çizimine ışık tutuyor. Kuşaklar boyunca portre ressamlığıyla ün kazanan Hovnatanyan ailesinin saygın fertlerinden olan Hakop, modern Ermeni resim sanatının kurucusu ve bir portre ve minyatür ustası olarak nam salmış bir isim. Ressamın hayatından kesitler sunan bu kısa belgeselde Parajanov, Hovnatanyan’ın resimlerinden ve 19. yüzyıl Tiflis’inden görüntü ve sesleri bir araya getirerek, şehrin sanatsal kültürüne renkli bir şekilde hayat veriyor.

 

Narın Rengi

The Color of Pomegranates

Yönetmen: Sergey Parajanov

Oyuncular: Sofiko Chiaureli, Melkon Alekyan, Vilen Galstyan, Gogi Gegechkori

Sovyetler Birliği, 1969, 80′, renkli

Ermenice, Azerice, Gürcüce; Türkçe altyazılı

Yirminci yüzyılın en büyük başyapıtlarından biri olan Narın Rengi, Ermeni âşık Sayat Nova’nın (Türkülerin Efendisi) yaşam öyküsünü anlatırken, ozanın hayatını yaşadığı önemli olaylardan ziyade şiirlerinden yola çıkarak beyazperdeye yansıtır. Ozanın büyüdüğünü, aşık olduğunu, manastıra kapandığını ve öldüğünü görürüz; ama bu olayların hepsi Parajanov’un hayal dünyasından imgeler ve Sayat Nova’nın görülen ama pek duyulmayan şiirlerinin bağlamında betimlenir. Sofiko Chiaureli, filmde erkek ve kadınlardan oluşan 6 farklı karakteri canlandırıken, Sergey Parajanov yazarlık, yönetmenlik, kurgu, koreografi, kostüm, tasarım ve dekoru üstlenerek bu devrimsel eserin tek bir diyalog ya da kamera hareketi olmaksızın çekilmesini sağlamıştır.

 

Mevsimler

The Seasons of the Year

Yönetmen: Artavazd Peleshian

Ermenistan, 1975, 29′, siyah-beyaz

Ermenice; Türkçe altyazılı

Artavazd Peleshian, görüntü yönetmeni Mikhail Vartanov’la birlikte yaptığı bu son çalışmada medeniyetten uzakta bir tarım toplumunun, doğanın güçlerine karşı canla başla mücadelesini yansıtıyor. Çiftçiler koyunlarını güdüyor ve tüm yıl topraklarını işliyorlar. Bahar geldiğinde sürüleriyle dağlara çıkıyorlar; yaz sonunda, topladıkları samanları, devrildiğinde tozlu bir çığ oluşturan balyalara dönüştürüyorlar. Kış geldiğinde ise, peşlerinde koyunları, karlar arasından kendilerine yol açıyorlar. Bu film, hoyrat ama güzel bir gerçekliğe hapsolup kalmış insanlığın öyküsü. Kameranın melodik ritmi, kurgu ve acı-tatlı bir klasik müzik eşliğinde Peleshian ve Vartanov, filmi gerçek bir senfoniye, varoluşumuzun senfonisine dönüştürüyor.

 

Suram Kalesi Efsanesi

The Legend of Suram Fortress

Yönetmenler: Sergey Parajanov, Dodo Abashidze

Oyuncular: Veriko Anjaparidze, Tamari Tsitsishvili, Dudukhana Tserodze, Dodo Abashidze

Sovyetler Birliği, 1985, 83′, renkli

Gürcüce; Türkçe altyazılı

Sergey Parajanov ile Dodo Abashidze’nin birlikte yönetmenliğini yaptıkları Suram Kalesi Efsanesi, eski bir Sovyet Gürcü halk masalının yeniden yorumlanmasıdır. Filmde yer alan bu kale sonsuza kadar inşaat halindedir çünkü tam son tuğla koyulurken her defasında çöker. Durumla ilgili bir falcının bilgisine başvurmaya karar verilir, bir delikanlıyı falcıya gitmek üzere görevlendirirler; ama ne var ki bu delikanlının babası yıllar önce falcıyı terk eden eski sevgilisidir. Kalp kırıklığını atlatamamış olan falcı, delikanlıya kalenin çökmesinin durdurulmasının tek çaresinin delikanlının duvarın içine gömülmesi olduğunu söyler. Eski efsanelerin çoğunda böylesi fedakarlıklar olduğu için Suram Kalesi Efsanesi’nin yeni bir soluk getirmeyeceğini düşünmek ustalıkla çekilmiş bir filme haksızlık olur.

 

Pirosmani Teması Üzerine Arabesk Çeşitlemeler

Arabesques on the Pirosmani Theme

Yönetmen: Sergey Parajanov

Sovyetler Birliği, 1985, 25′, renkli, diyalogsuz

Sergey Parajanov bu kısa filminde Gürcü primitif ressam Niko Pirosmani’nin (1862–1918) muazzam mirasına ilişkin kişisel görüşünü aktarıyor.

 

Âşık Garip

Ashik Kerib

Yönetmenler: Sergey Parajanov, Dodo Abashidze

Oyuncular: Yuri Mgoyan, Sofiko Chiaureli, Ramaz Chkhikvadze, Konstantin Stepankov

Sovyetler Birliği, 1988, 74′, renkli

Azerice, Gürcüce; Türkçe altyazılı

 Yakışıklı ama fakir bir sanatçı aşık olduğu kızın zengin babası tarafından başlık parasını toplamak için bin bir gecelik sürgüne gönderilir; ama önce kızdan o dönene kadar evlenmeyeceğine dair söz almak zorundadır. Sovyet rejiminin gazabına uğrayan Parajanov’un her zaman arkasında duran Andrey Tarkovski’ye ithaf ettiği bu son filmi, Mikhail Lermodov’un bir kısa öyküsünden uyarlanan, yönetmenin önceki filmlerinde de görülen geleneksel sembolizm ve gerçeküstü geçişlerin yer aldığı bir canlı tablo niteliğinde. Azeri, Türk ve Gürcü ezgileriyle bezeli bir ortaçağ masalı.

 

Parajanov: Bir Ağıt

Parajanov: A Requiem

Yönetmen: Ron Holloway

ABD, Almanya, 1994, 57′, siyah-beyaz, renkli

İngilizce, Rusça; Türkçe altyazılı

Sanatçı, muhalif, romantik ve ikonoklast. Parajanov: Bir Ağıt, Parajanov’un çalkantılı kariyerine sevgi dolu, derin bir bakış sunuyor.

 

Sergey Parajanov: İsyankar

Sergey Parajanov: The Rebel

Yönetmen: Patrick Cazals

Oyuncular: Sergei Parajanov, Sarkis, Pierre Bergé, Sofiko Chiaureli, Yuri Mechitov

Fransa, 2003, 52′, renkli, siyah-beyaz

Fransızca, Rusça; Türkçe altyazılı

Bu belgesel, Parajanov’un sade bir biyografisi olmaktan ziyade, sanatçının yetenek ve yaratıcılığına bir övgü. Parajanov’un hapiste geçirdiği yıllarda ürettiği kolajlara odaklanan ve yönetmenle yapılan söyleşilere yer veren filmde Cazals, Parajanov’un sanatsal vizyonunun derinlerine inerken, sanat sinemasının isyankar yönetmenini sevgiyle anıyor.

Bir Yorum Yazın